22 oktober 2020

Tienerschool als oplossing van hardnekkig probleem

TILBURG | INTERVIEW | Schoolbestuur Tangent heeft het plan opgevat om een tienerschool op te richten. Waarschijnlijk in de nieuwbouwwijk Overhoeken in Berkel-Enschot. In de loop van het schooljaar valt de beslissing.

Jongeren in de puberteit, geen onderwerp dat ouders en andere opvoeders zo bezighoudt. Illustratief is het succes van het boek ´Het puberende brein´ van de jonge Leidse hoogleraar neurocognitieve ontwikkelingspsychologie Eveline Crone. Ook in het onderwijs zijn pubers een ´hot item´, omdat de ingrijpende verandering die jongeren op die leeftijd doormaken een deel van hen opzadelt met een groot probleem: ze struikelen bij de overstap van basisschool (po) naar voortgezet onderwijs (vo).

Decennialang al staat de kloof tussen primair en voortgezet onderwijs op de agenda. De plannen voor de invoering van een Middenschool van toenmalig minister Van Kemenade in de jaren zeventig waren mede bedoeld om die kloof te dichten. En de Basisvorming die in 1993 werd ingevoerd (en in 2006 onverwacht weer afgeschaft door miniuster Van der Hoeven) had mede dat oogmerk. Wijlen staatssecretaris Adelmund noemde zulke overstapmomenten vaak ‘scheermessen’.

Voor veel leerlingen is het inderdaad een moeilijk te nemen hindernis, zegt Jan Aarts, voorzitter van het college van bestuur van primair schoolbestuur Tangent in Tilburg.  “Uit onderzoek van het Samenwerkingsverband VO weten we dat het in de regio Tilburg gaat om ongeveer zeshonderd leerlingen die afstromen naar een lager schooltype. Dat is ongeveer tien procent van alle leerlingen, jaar in jaar uit. Een enorm probleem dat onvoldoende wordt aangepakt omdat, gechargeerd gezegd, po en vo ieder hun eigen gang gaan.”

Tangent denkt dat de oprichting van een tienerschool het Ei van Columbus is. “Bedoeld voor leerlingen voor wie de keuze na groep acht te vroeg komt, die meer tijd nodig hebben om zich te ontwikkelen. We hebben veel gesprekken gevoerd met docenten in het voortgezet onderwijs en die herkennen dat. Ze zien deze brugklassers na de herfstvakantie, als de introductie voorbij is, afhaken”, vertelt Aarts. 

Determinatie

 

Vaak veroorzaakt door een combinatie van factoren: de determinatie die tekortschiet, een kind dat sociaal-emotioneel niet goed in zijn vel zit of nog niet rijp is voor een overstap naar een meer ‘volwassen’ omgeving. Maar collegevoorzitter Aarts benadrukt dat het niet om zorgleerlingen gaat. “En de tienerschool is niet voor  alle kinderen nodig. Van de meeste kinderen is wel duidelijk in welk schooltype ze op hun plek zitten”.

In het concept dat Tangent voor ogen staat gaat het om een clustering van groep 7 en 8 en de eerste twee leerjaren van het voortgezet onderwijs. In Tilburg spreekt men van groep 9 en 10 om aan te geven dat in de tienerschool de onderwijskundige lijn van het basisonderwijs, met zijn nadruk op zelfstandig leren, doorloopt.  Aarts schat dat die groepen 9 en 10 samen zo’n negentig leerlingen tellen. Het gaat om leerlingen met een advies op het snijvlak van vmbo-t en havo, want vooral daar wringt de schoen, blijkt uit onderzoek. Ze krijgen les van een viertal vo-docenten, die ieder meerdere vakken verzorgen. In samenspraak met lerarenopleiding Fontys wordt gekeken of een opleidingstraject voor ‘tienerleraar’ haalbaar is.

De school wordt opgezet in samenwerking met 2College, een vmbo/havo/vwo-school met diverse locaties in Tilburg, Berkel-Enschot en Oisterwijk en met KPC Groep in Den Bosch. “We hebben het geluk dat er in uitbreidingswijk De Overhoeken in Berkel-Enschot een nieuwe school staat gepland. Daardoor kunnen we de tienerschool van de grond af opbouwen. Maar in ons concept kan een tienerschool heel goed gekoppeld worden aan een bestaande school en dat gaan we als Tangent ook doen”, stelt Aarts.

Niet over een nacht ijs

Tangent is niet over een nacht ijs gegaan. Er is een uitgebreide literatuurstudie verricht en er zijn tal van gesprekken gevoerd met  deskundigen, leerkrachten, schoolleiders, ouders en studenten. Het lectoraat Leren  en Innoveren  van Fontys zorgt voor een wetenschappelijke inbedding van het initiatief. Het effect van de tienerschool zal zichtbaar moeten zijn in de resultaten op gebied van rekenen/wiskunde, Nederlands en Engels.

In de zomer van volgend jaar valt pas de definitieve beslissing, maar Aarts gelooft heilig in het plan. `Juridisch, financieel en onderwijskundig is het mogelijk. De vo-docenten worden bij ons gedetacheerd. Zelfs als we er geen extra subsidie voor krijgen gaan we er mee door. In onze ogen is dit een belangrijke innovatie en kennelijk zien anderen dat ook zo, want er is vanuit de onderwijswereld heel veel interesse voor.`

Ook in Gorinchem/Leerdam en Zeist zijn vergelijkbare initiatieven genomen, die met grote belangstelling vanuit het ministerie van OCW gevolgd worden. Het vertrekpunt van het Tiener College Gorinchem is een wat andere dan in Berkel-Enschot. In principe komen alle leerlingen in groep acht ervoor in aanmerking, maar plaatsing geschiedt pas na een zorgvuldige intakeprocedure. Het Tiener College is vooral ook een project van onderwijsinnovatie waarin het gaat om zaken als samenwerkend leren, het gebruik van portfolio’s, differentiatiegroepen en leergebieden.

“Leerlingen op het Tiener College zijn eigenaar van hun leerproces, dat is zeer motiverend voor kinderen blijkt uit onderzoek. De docent is vooral een coach, maar we gooien kinderen niet in het diepe. Integendeel, docenten zijn zeer betrokken”, zeggen Van Wijngaarden en Snel die namens hun schoolbesturen de kar trekken. In Gorinchem gaat het initiatief uit van de christelijke schoolbesturen LOGOS, CS De Hoven en consultant Ton Lenting. 

Meer informatie op www.tangent.nl

Foto boven: leerlingen in groep 8 van basisschool Berkeloo in Berkel-Enschot. Deze school valt onder het bestuur van Tangent.

Foto onder: Favoriet tijdverdrijf van pubers: op straat kletsen

Deel dit artikel